Meyve suyu üreticileri Türkiye’yi meyve bahçesine çevirecek. Firmaları harekete geçiren ise son 10 yılda meyve suyu tüketiminin 4 litreden 11 litreye sıçraması ve Tarım Bakanlığı’nın fidan yatırımlarını yüzde 50 oranında desteklemesi oldu. Dönem dönem meyve bulmakta büyük sıkıntı yaşayan firmalar, açığı kapatmak için bir taraftan kendi bahçelerini kurmak için büyük arazi avına çıkarken, diğer taraftan da çiftçilere milyonlarca fidan dağıtıyor.

Meyve Suyu Üreticileri Derneği Başkanı Alaattin Güç, sektördeki meyve bahçesi atılımının kaçınılmaz olduğunu belirterek, “Türkiye’de sanayi tipi meyve önemli bir sorun haline geldi. Tüketim rakamları arttıkça bu açık daha da büyük bir soruna dönüşecek. Firmaların projeleri sayesinde sorun bir nebze de olsa çözülecek” dedi.

Türkiye’de meyve suyu sektöründe her yıl ortalama 800 bin ton meyve, meyve suyu sektöründe işleniyor. En çok işlenen ürünler arasında 300 bin ton ile elma, 120 bin tonla şeftali ve 74 bin ton ile kayısı geliyor. Sektörde meyve açığının yanı sıra sanayi tipi meyve bulmak da önemli bir sorun. Örneğin portakal üretiminde dünyının sayılı ülkelerniden olan Türkiye, bu ürünü meyve suyu sektöründe neredeyse hiç değerlendiremiyor. Çünkü üretilen portakal çeşitleri meyve suyuna uygun değil. Bu nedenle üretici firmalar portakal konsantresi ithal etmek zorunda kalıyor.

Meyve bahçesi yatırımı için harekete geçen firmalardan biri olan Anadolu Etap, 500 milyon dolarlık yatırımla 100 bin dönümlük meyve plantasyonu kuracak. Meyve plantasyonunu özellikle GAP, Akdeniz ve Ege havzasına yayacaklarını söyleyen Anadolu Etap Genel Müdürü Demir Şarman, bu projenin Türkiye’nin olduğu kadar bölge coğrafyasının da en büyük projesi olduğunu belirtti.

Çalışmalarına GAP bölgesinde Şanlıurfa’da 2 bin 500 ödnümlük deneme bahçesinde start verdiklerini açıklayan Şarman, proje sayesinde Türkiye’de hiç denenmemiş meyve çeşitleri getireceklerini belirtti.

Şarman, “Proje başarılı olursa bu oran 200 bin dönüme kadar çıkacak. İlk 5 yıl içinde ise 15 bin dönümde plantasyon kurmuş olcağız” dedi. Şarman, bu proje ile 3 bin çiftçiye doğrudan, 7 bin çiftçiye geçici tarım işçisi ve 40 bine yakın kişiye de dolaylı istihdam sağlayacaklarını açıkladı. Cappy’nin ana tedakçisi olduklarını kaydeden Şarman, üretilen konsatrelerin tüm markalara satılacağını söyledi.

Meyve açığı sorununu ilk hisseden ve bu konuda elini çabuk tutan firmaların başında gelen Dimes, son 10 yılda üreticiye 2 milyon fidan tedarik etti. Tokat bölgesindeki meyve açığını büyük bir oranda kapattıklarını belirten Dimes Yönetim Krulu Başkanı Ali Rıza Diren, “Biz bu projleri son 10 yıldır gerçekleştiriyoruz. Fidan üretimini iktisadi bir çalışma olarak görüyoruz ve bu nedenle de çok büyük çaplı üretip çok cuzi bir miktarla üreticiye veriyoruz. Dağıttığımız fidan sayısı her yıl 200 bini buluyor. Üreticiye verilen bu fidanlar sonrasında takibimiz altında oluyor” dedi.

Firmaya ait 10 dönüm koleksiyon bahçesinin yanı sıra 20 dönüm de üzüm bağı bulunduğunu belirten Ali Rıza Diren, firma bünyesinde çok daha büyük meyve bahçesi kurmak istemelerine karşın büyük arazi bulma konusundaki sıkıntıların bu yatırıma engel olduğunu belirtti.

50′nin üzerinde ülkeye ihracat gerçekleştiren Tamek de, meyve bahçesi kurma konusunda atağa geçen firmalar arasında. Uzun yıllar üreticiye bedelsiz fidan dağıtımı gerçekleştirdiklerini belirten Tamek Pazarlama Direktörü Bora Esinli, “Fidan dağıtımı konusundaki çalışmalarmız sürüyor. Bunun dışında firmaya ait meyve plantasyonu kurmak için çalışmalara başladık. Arazi arayışımız sürüyor. Hedefimiz Bursa bölgesinde şeftali bahçesi kurmak” diye konuştu.

Üç yıla yakın bir süredir meyve bahçesi kurmak için çalışmalar yaptıklarını belirten Targıt’ın hedefi ise organik elma bahçesi kurmak. Hedeflerinin en az 2 bin dönümlük bir bahçe kurmak olduğunu belirten firma yetkilileri bunun için 30 milyon euro civarında bir yatırım öngördüklerini belirtiyor. Meyve bahçesi konusunda en çok zorlandıkları konunun büyük çaplı arazi bulmak olduğunu belirten firma yetkilisi. “Bu işin rantabıl olması için en az bin dönümlük araziye ihtiyaç var. Türkiye’de bu büyüklükte arazi bulmak çok zor. Bunun için 40-50 çiftçiyi biraraya getirmek getirmek gerekiyor” dedi.

Sektörün önde gelen firmalarından Aroma da son 4 yıldır, üreticiye bedelsiz fidan dağıtımı yaparak meyve açığını kapatmaya çalışan firmalardan biri. Bu konuda TEMA ile de ortak bir projede buluşan Aroma özellikle ‘Karaman Çöl Omasın’ kampanyası çerçevesinde bu bölgede binlerce meyve ağacı dikimini sağladı. Aroma CEO’su Mahmut Atom Duruk, “Biz direkt meyve bahçesi kurmak yerine üreticiyi bu konuda teşvik etmeyi tercih ediyoruz” dedi. Mevcut projelerin sonuçlarının alınmasıyla Türkiye’nin meyvede açığı kalmayacağını söyleyen Duruk, “Çok büyük projeler geliştiriliyor. Bunlar umut verici. Bu konuda yaşadığımız en büyük sıkıntı arazi bulmak. Bakanlığın arazi toplulaştırma çalışmasını hızlandırması bu projeleri daha da cesaretlendirecek” dedi.

- ANADOLU ETAP: 500 milyon dolarlık bir proje ile Türkiye’nin en büyük meyve plantasyonunu kuracak.

- DİMES: Bugüne kadar 2 milyon fidan üreterek üreticiye dağıttı.

- TAMEK: Yeni projesi Bursa’da şeftali bahçesi kurmak.

- TARGIT TARIM: 30 milyon euro yatırımla 5 bin dönümlük organik elma bahçesi kuruyor.